Uwbeurs.nl

KENNISBANK

Leer beleggen als een professional

Ontdek hoe ervaren beleggers aandelen beoordelen. Van bedrijfscijfers en waardering tot grafiekpatronen: alles wat u nodig heeft om weloverwogen beslissingen te nemen.

  • Educatief
  • Voor beginners en gevorderden
  • Onderbouwd met cijfers

Hoofdstuk 7 van 12

AI en sentimentanalyse

Sentimentanalyse meet de stemming op de beurs: de gezamenlijke psychologie van beleggers. Met kunstmatige intelligentie zijn nieuws, sociale media en marktgedrag op grote schaal te analyseren.

Focus

Beleggerspsychologie

Angst en hebzucht

Bronnen

Breed

Nieuws, sociale media, enquêtes

Rol van AI

Taalanalyse

Automatisch verwerken

Gebruik

Tegendraads

Uitersten zijn keerpunten

Introductie

Wat is sentimentanalyse en waarom doet het ertoe?

Wat is sentimentanalyse?

Sentimentanalyse kijkt verder dan cijfers en grafieken. Ze meet angst, hebzucht, optimisme en pessimisme. Juist die emoties drijven veel koersbewegingen op korte termijn.

“Be fearful when others are greedy, and greedy when others are fearful.”
— Warren Buffett

Bronnen van sentimentgegevens

  • •Nieuwskoppen en artikelen
  • •Sociale media en beleggersfora
  • •De optiemarkt (put/call-verhouding, verwachte beweeglijkheid)
  • •Enquêtes onder beleggers
  • •Aan- en verkopen door bestuurders
  • •Geldstromen naar en uit fondsen

Sentiment als tegendraads signaal

Is iedereen positief, dan heeft vrijwel iedereen al gekocht en zijn er weinig nieuwe kopers over. Is iedereen negatief, dan hebben de meeste verkopers al verkocht.

Sentimentindicatoren

Meetbare graadmeters van de stemming

Indicator

Angst-en-hebzuchtindex

Een samengestelde index van 0 (extreme angst) tot 100 (extreme hebzucht), gebaseerd op onder meer koersmomentum, beweeglijkheid en de vraag naar veilige beleggingen.

Wat betekent dit?

0–25: extreme angst, mogelijk een koopkans. 45–55: neutraal. 75–100: extreme hebzucht, mogelijk tijd voor voorzichtigheid.

Valkuilen
  • Uitersten kunnen weken aanhouden
  • Beter bruikbaar voor de hele markt dan voor één aandeel
Voorbeelden uit de praktijk VOORBEELD

Coronacrash SPY

± 2

Extreme angst vlak bij de bodem

2020

Eind 2021 SPY

± 85

Extreme hebzucht vóór de daling van 2022

2021

Indicator

VIX, de ‘angstindex’

Meet de verwachte beweeglijkheid van de Amerikaanse beurs over de komende 30 dagen, afgeleid uit optieprijzen.

Wat betekent dit?

De VIX schiet omhoog bij dalingen. Uitschieters boven 40 zijn zeldzaam en vaak een koopkans. Een langdurig zeer lage VIX gaat soms vooraf aan onrust.

Valkuilen
  • De VIX keert altijd terug naar het gemiddelde (± 19–20)
  • Beleggingsproducten op de VIX zijn zeer risicovol
  • Angst stijgt sneller dan hij zakt
Voorbeelden uit de praktijk VOORBEELD

Coronacrash VIX

± 82

Hoogste stand sinds 2008

2020

Indicator

Put/call-verhouding

Vergelijkt het aantal verhandelde putopties (inzet op daling) met calls (inzet op stijging).

Formule

Put/call = volume puts ÷ volume calls

  • Boven 1,0: Negatieve stemming
  • 0,7–1,0: Neutraal
  • Onder 0,7: Positieve stemming
Wat betekent dit?

Tegendraads gelezen: een zeer hoge verhouding (boven 1,2) wijst op overdreven pessimisme, een zeer lage (onder 0,5) op overdreven optimisme.

Indicator

Enquête onder particuliere beleggers

Een wekelijkse peiling (AAII) onder Amerikaanse particuliere beleggers: positief, negatief of neutraal.

Wat betekent dit?

Het verschil tussen positief en negatief ligt gemiddeld rond +6%. Uitschieters boven +30% of onder −30% zijn zeldzaam en vaak tegendraadse signalen.

Valkuilen
  • Meet alleen particulieren, geen professionals
  • Particulieren zijn vaak laat in een trend

Sociale media

Realtime stemming uit online gemeenschappen

Fora, sociale netwerken en beleggersplatforms geven direct inzicht in de stemming. Daar zit waardevolle informatie in, maar ook veel ruis.

Indicator

Sentimentscore op beleggersplatforms

Het percentage positieve tegenover negatieve berichten over een aandeel.

Wat betekent dit?

Boven 70% positief: zeer optimistisch, een tegendraadse waarschuwing. Onder 30%: zeer pessimistisch, mogelijk een kans.

Valkuilen
  • Weinig berichten maakt de score onbetrouwbaar
  • Bij hypeaandelen is de stemming altijd overdreven positief
  • Nepaccounts kunnen de score beïnvloeden

Analyse met AI

Hoe kunstmatige intelligentie markten analyseert

Met taalanalyse (NLP) kan AI menselijke taal begrijpen. Voor beleggers betekent dat: duizenden nieuwsberichten, jaarverslagen en verslagen van analistengesprekken in korte tijd doorzoeken.

Toepassingen in beleggen

  • •Nieuwsanalyse — Duizenden artikelen automatisch beoordelen
  • •Kwartaalgesprekken — Toon en woordkeus van het management analyseren
  • •Jaarverslagen — Zoeken naar waarschuwingssignalen
  • •Sociale media — Vermeldingen en stemming volgen

+ Sterke punten

  • Snel: seconden in plaats van uren
  • Volgt duizenden bronnen tegelijk
  • Consistent, zonder emotie of vermoeidheid
  • Herkent patronen in grote hoeveelheden gegevens

− Beperkingen

  • Onverwachte gebeurtenissen kan AI niet voorspellen
  • Mist soms ironie en context
  • Zo goed als de gegevens die erin gaan
  • Kan toeval aanzien voor een patroon

Nieuws beoordelen

Ruis scheiden van belangrijke informatie

Nieuws met grote invloed

  • •Winstcijfers die afwijken van de verwachting
  • •Aangepaste vooruitzichten
  • •Overnames en fusies
  • •Vertrek of komst van de topman of financieel directeur
  • •Besluiten van toezichthouders
  • •Rentebesluiten van centrale banken

Nieuws met weinig invloed

  • •Adviezen van analisten zonder nieuwe informatie
  • •Koersdoelen die achteraf worden aangepast
  • •Sensationele koppen zonder inhoud
  • •Herhaling van bekend nieuws

Bestuurders en grootaandeelhouders

Wat doen de mensen die het bedrijf het best kennen?

Signaal

Aankopen en verkopen door bestuurders

Bestuurders verkopen om allerlei redenen (belasting, spreiding, persoonlijke uitgaven), maar kopen meestal om één reden: zij vinden het aandeel te goedkoop.

Wat betekent dit?

Het sterkste signaal is als meerdere bestuurders tegelijk kopen. Een enkele verkoop zegt meestal weinig.

Valkuilen
  • Kijk naar bedragen, niet alleen naar het aantal transacties
  • Veel verkopen zijn vooraf ingepland
  • Ook bestuurders timen niet perfect
Voorbeelden uit de praktijk VOORBEELD

JPMorgan JPM

Aankoop topman

Kocht voor miljoenen aandelen tijdens de coronacrash

2020

In de Verenigde Staten zijn deze transacties openbaar via de toezichthouder SEC. In Nederland publiceert de AFM meldingen van bestuurders van beursgenoteerde bedrijven.

In de praktijk

Sentiment in uw beleggingsproces

Controlelijst sentiment

  • 1.Bekijk de stemming op de hele markt (angstindex, VIX)
  • 2.Bekijk de stemming in de sector
  • 3.Bekijk nieuws, sociale media en bestuurdersaankopen voor het aandeel
  • 4.Vergelijk met de fundamentele waardering: is de stemming terecht?
  • 5.Controleer of de grafiek de stemming bevestigt
  • 6.Bepaal of u met de stroom mee of ertegenin gaat

Klaar om te beginnen?

Pas wat u hier leert toe met de Dagelijkse Top 10, elke beursdag in uw mailbox.

Start Direct

De informatie in de kennisbank is uitsluitend educatief en geen beleggingsadvies. Beleggen brengt risico's met zich mee. U kunt (een deel van) uw inleg verliezen. Resultaten uit het verleden bieden geen garantie voor de toekomst.